Zaraza ziemniaka

,
Zaraza ziemniaka

Uprawianie warzyw i owoców od dawien dawna dostarcza człowiekowi głównego źródła pożywienia. Nie tylko pod postacią otrzymywanych produktów, ponieważ te ostatnie często wchodzą w skład większych potraw przygotowywanych na podstawie własnych przepisów. Jednym z elementarnych warzyw uprawianych dziś nie tylko w Polsce, ale także na całym świecie jest oczywiście ziemniak. Co roku w naszym kraju zbiory ziemniaków dochodzą w liczbach do dziewięciu milionów ton. Co ciekawe, w niektórych miejscach na świecie produkcja ziemniaka jest jeszcze większa. Prym w tym kontekście od wielu lat wiodą między innymi Chiny, Indie czy Rosja, Ukraina i Stany Zjednoczone. Zainteresowanie ziemniakiem jest tym większe, że jego odmian jest naprawdę dużo. Do niedawna badacze zarejestrowali przynajmniej dziesięć tysięcy odmian wspomnianego gatunku. Warto zatem wiedzieć co nieco na temat ziemniaków, szczególnie w kontekście tak zwanej zarazy ziemniaka – choroby najczęściej atakującej uprawy tego rodzaju roślin.

Historia ziemniaka

Przyjmuje się, że kolebką upraw ziemniaczanych były tereny południowoamerykańskie. W krajach europejskich ziemniaki pojawiły się dopiero w okresie renesansu (szesnasty wiek). Ciekawostką jest fakt, iż w dobie siedemnastego i osiemnastego wieku ziemniak był traktowany także jako roślina ozdobna. Popularność ziemniaka w Polsce jest tak duża, że na danych obszarach geograficznych roślina ma swoją gwarową nazwę. W województwie wielkopolskim będzie to dla przykładu pyra, natomiast w języku kaszubskim na obiad dostaniemy bulwę. Na Śląsku bardzo upowszechniła się nazwa kartofel (chociaż na innych terenach także w mniejszym lub większym stopniu funkcjonuje w zastępstwie ziemniaka).

Morfologia ziemniaków

Każdy ziemniak składa się z łodygi, liści, kwiatów oraz owoców. Bardzo ciekawym elementem tej rośliny jest oczywiście łodyga, która wykształca tak zwane kłącza z bulwami wyrastającymi pod powierzchnią ziemi. Co ciekawe, bulwy są częścią bogatą w skrobię. Na uwagę zasługują również kwiaty, które rzeczywiście przy swojej urodzie mogły być uważane za roślinę ozdobną. Płatki kwiatów ziemniaka są zrośnięte i mają średnicę około trzech centymetrów. Zazwyczaj przyjmują kolor w odcieniach bieli, różu, fioletu lub błękitu.

Choroby ziemniaków

Największą i najniebezpieczniejszą chorobą ziemniaczaną jest tak zwana zaraza ziemniaka (fachowo określana jako fitoftoroza). Szkodnikiem atakującym wspomniane rośliny jest organizm grzybopodobny określany nazwą Phytophthora infestans. Zazwyczaj agrofagi (to jest szkodniki) atakują rośliny w czasie ich wzrostu. W przypadku zarazy ziemniaka zagrożenie może pojawić się zarówno w trakcie rozwoju rośliny, jak i po jej zbiorze. Wspomniany szkodnik niszczy nie tylko część zewnętrzną ziemniaka, ale również bulwy znajdujące się pod ziemią. Zaraza ziemniaka na szczęście może być dzisiaj zwalczana przy pomocy różnorodnych metod chemicznych i naturalnych. Należy mieć świadomość tego, że straty gospodarcze w przypadku rozprzestrzenienia się zarazy mogą być niewyobrażalne. Warto wspomnieć chociażby o zarazie irlandzkiej z dziewiętnastego wieku, która w efekcie była przyczyną ogromnego głodu we wspomnianym kraju.

Ochrona zarażonego plonu polega najczęściej na niszczeniu gnijących bulw podczas sortowania. Dziś wyróżnia się także mniej i bardziej podatne odmiany ziemniaka na zarazę, dlatego doświadczeni rolnicy starają się wybierać najbardziej korzystne gatunki. Ostatecznością jest zastosowanie chemicznej ochrony roślin, jednak w miarę możliwości odchodzi się od tej opcji.